Dialogu Abertu Campanha Lu Olo no Mari Alkatiri ba Prezidente No Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN, iha sede Comite Central FRETILIN (CCF), Dili, dia 10 Agusto 2011.
Intervensaun Husi Candidatu ba Secretariu Geral FRETILIN, Camarada Mari Alkatiri:
Viva FRETILIN…….
Viva Camarada Lu-Olo…….
Obrigado!!!!!!!!!!
Camarada sira hotu maka hau respeita. Ohin ita halibur malu iha ne’e atu prepara diak liu tan ita nia kampanha ba lideransa Partidu FRETILIN ba 2011-2016.
Lideransa ne’e nia signifikadu saida? Saida maka sai lider? Importante ita tenki defini didiak. Lider iha nivel hotu-hotu ne’e produtu politiku no sosial iha organizasaun ida nian. Lider signifika ema ida ke hatene koloka nia a’an iha fatin ida para bele hateke dok liu. Ne’e maka lider. Lider signifika, kuandu organizasaun iha tempo susar, nia hatene hatudu dalan para bele sai husi susar. Ne’e maka lider.
Lider signifika, kuandu organizasaun ida atu la’o, nia hatene hari’i ekipa para la’o hamutuk ho nia. Ne’e maka lider.
Lider signifika mos, kuandu organizasaun ida manan, nia hatene hakalma organizasaun ne’e para labele kontenti demais. Ne’e mak lider. Tamba ohin bele manan, maibe aban bele lakon. Demokrasia hanesan ne’e duni.
Maibe Demokrasia iha Timor-Leste oin seluk. Ida ne’ebe mak manan, nia mak lakon fali. Tamba ne’e duni tenki hametin FRETILIN para hametin demokrasia. Tamba se FRETILIN la metin, se FRETILIN la forte, demokrasia iha Timor-Leste sei mate.
Lider signifika mos katak uza nia jeito, uza nia kapasidade atu lori ema seluk harii partido. Atu lori ema seluk ba manan. Lider la’os para atu usa osan sosa ema nia votu. Ne’e laos lideransa. Ne’e signifika, iha portugues dehan: “desespero de causa.” Katak atu usa deit osan ke la’os sira nian, osan ke estado nian, povu nian rasik, ne’e la’os lideransa. Ne’e desespero, ne’e frustrasaun.
20 de Agusto ita hotu ba vota ba lideransa FRETILIN. Balu dehan, tanba sa mak la lori ba kongresu maka foti lideransa, hanesan baibain, hanesan partido seluk? Bele duni. Estatutu rasik fo dalan ba ida ne’e. Tamba sa FRETILIN em ves de tuir dalan ne’ebeke “gampang”, tuir dalan ke baibain ema hotu-hotu halo, maibe tuir fali dalan ida ne’ebeke ho dezafius “sulit” teb-tebes, ho dezafius bo-bot? Tamba, ne’e maka FRETILIN duni Camarada sira. Ne’e maka FRETILIN.
FRETILIN sempre hasoru dezafius para atu manan. FRETILIN la hanoin dezafius. FRETILIN hanoin oinsa pratika dezafius para sai bot liu tan. Ne’e mak FRETILIN.
Dezafius organiza eleisaun direta ida ne’e bot tebe-tebes. Ohin ita koalia iha ne’e, Camarada Jose Reis, Prezidente KNPO koalia, ne’e nia konta oituan de’it. Maibe, se nia konta hotu karik, kalan hira mak nia la toba, loron hira mak nia la han, dala ruma Camarada sira kala hakfodak. Ne’e bele dehan resultado husi prosesu organizasaun tomak.
Maibe, tamba saida ita simu dezafiu sira ne’e? Tamba saida ita harii dezafiu hirak ne’e para ita rasik hasoru? Tamba ita hakarak militantes tomak hetan oportunidade atu partisipa iha prosesu hili lideransa. Ne’e partisipativo. Laos deit representativo. Ita hahu kedas husi aldeia. Kuandu ita hahu rejustamentu husi aldeia militante mak hili sira nia lideransa iha aldeia. Mai suku militante mak hili sira nia lideransa iha Suku. Mai to’o sub-distritu, hanesan mos, militante mak hili. Maibe, ao nivel de distritu, ne’e represetantivu ona. Demokrasia representativa.
Maibe, ema ida la hein katak FRETILIN hakarak hasoru dezafiu ida ke boot ida ne’e; militante tomak atu hili Prezidente no Sekretariu Jeral Partido FRETILIN. To’o ohin baze de dadus hatudu ona liu ona 150,000 militantes iha baze de dadus. Se hotu-hotu neebe inskreve ona, maibe naran seidauk tama iha baze de dadus, ba vota, hau fiar katak, hau fiar katak, ita sei liu 160,000 ou 170,000.
Kondisaun KNPO hari’i ona para militante hotu-hotu neebe halo inskrisaun iha direitu ba vota i bele ba vota.
Moto ita nian maka ne’e: “Hametin FRETILIN, Hametin Demokrasia.” Para ita atu hametin FRETILIN ita tenki hametin uluk lideransa FRETILIN. Hahu husi lejitimidade ida ke bot, dignidade ida ke bot ba lideransa FRETILIN nian, para lideransa bele hamrik hodi hateten ba lideransa sira seluk, “ami 150,000 maka hili ami, la’os 300 ka 400 mak hili ami.”
Hau la fiar iha tempo badak bele iha partido ida iha Timor-Leste atu halo saida maka ita halo dadauk. Hau la fiar. Biar nune’e, ita halo laos tamba sira halo ka labele halo. Ita halo tamba ita hakarak halo. Ita halo tamba lori demokrasia ne’e to’o iha nia abut.
Kumprimisu Lu-Olo ho hau (Mari) nia rasik mak ida ne’e duni: FRETILIN ne’e sai organizasaun ida ke bot, organizasaun idake bele hakuak Povu Maubere tomak, organizasaun ida ke kompri promesa ne’ebe FRETILIN halo iha 1974 ou 1975 katak, “Libertar a Patria e Libertar Povo.”
Mas atu sai organizasaun ida hanesan ne’e; primeiru sai partidu ida ke ho militante hotu-hotu i kada militante ida tenki hatene ninia misaun mak saida. Ninia misaun la’os ba vota de’it iha 20 de Agusto mai. Ninia misaun laos ba vota de’it iha 2012. Maibe ninia misaun atu hakuak ema hotu-hotu. Nia misaun atu lori ema para mai iha partidu. Nia misaun lori ema para ba vota. Nia misaun atu sai elementu ida ba paz no estabilidade iha rain Timor-Leste ida ne’e.
Militante sira, liliu kuadrus sira, tenki hatene nia misaun, ne’e mak kuadrus no militantes FRETILIN nian. Atu sai partidu ida ke ho nia militante iha konsensia tomak katak so FRETILIN de’it maka hametin paz no estabilidade.
Maibe, paz no estabilidade tenki hahu iha ita nia let. Ne’e komprimisio Lu-Olo ho hau (Mari) nia rasik; atu transforma partidu ida ne’e sai partidu ida ke motor ba paz, motor ba estabilidade. Transforma partidu ida ne’e atu sai organizasaun ida para atu lori dezenvolvimento ba rai ida ne’e, ba povu tomak, ne’e mak ami nain rua nia komprimiso.
Komprimiso mos atu fo fila dignidade ba veteranus no antigo kombatentes sira. Esforso atu rekonhese ba veteranus no antigo kombatente sira, maibe rekonhesimento ida ne’ebe sira bele manan fali sira nia dignidade hanesan sidadaun, hanesan eis kombatente libertasaun nasional. Kuandu ita respeita sira nia direitu, atu oinsa osan ne’ebe ke iha hodi buras iha ita nia liman, liliu iha sira (kombatentes da Libertasaun Nasional) nia liman.
Komprimiso ida seluk, ba ferik no katuas sira. Balun dehan katak FRETILIN mak ukun ferik no katuas sira sei lakon subsidiu. Se iha ema ferik no katuas ohin loron iha ne’e, tamba sira mos 24 anos halo luta. Se sira halo 24 anos halo luta, tamba sa? Tamba sira mos FRETILIN. Se nune’e halo nusa mak dehan, se FRETILIN ukun FRETILIN mak halakon fali sira nia direitu. Ne’e hatudu katak argumentu seluk laiha ona mak uza buat sira ne’e. Ne’e tanba sira argumentu laiha ona katak, ami hadia luron kilometro hira? Ami halo ponte hira? Entaun koalia de’it mak subsidiu ba veteranus, subsidiu ba ferik katuas sira. Saida tan mak sira halo?
Ponta Mola ne’ebe foin dadauk sira inagura ne’e, ponte ne’e hau nia laos sira nia, hau nia governasaun nia. Hau dehan hau nia tamba Primeiru Governu Konstitusional nian. Ukun tiha tinan 4 depois inagura fali Primeiru Governu Konstitusional nian. Saida mak atu iha tan? Ita hare ona.
Ita hare ona drama bot ida ne’ebe foin lalais akontese iha “Centro Convensoens Dili.” Autor ida bot liu maka Xanana, ne’ebe tama iha teatro ne’e. Ita kompara karik hanesam ema atirador ida. Nia (Xanana) mak ka’er kilat, depois nia mak tiru ba fatin hotu-hotu.
Ukun tinan hat (4) ona la konsege harii ekipa ida para fo apoiu ba nia (Xanana). Loloos, ukun tinan hat (4) ona mak foin rekonhese katak osan ne’e semo de’it “iha liras ona”, ukun tinan hat (4) ona mak agora dehan, iha fim mandatu AMP maka haruka investiga Ministru sira nia rikusoin, ne’e atu soe raihenek ba Povu nia matan, para dehan katak iha seridade atu kombate korupsaun. Se atu investigasaun loloos, agora ne’e hahu ona halo investigasaun, 2011; 2012 i 2015 mos investigasaun seidauk hotu. Ne’e atu dehan: “hau hakarak kombate korupsaun duni”, para dehan Vota mai hau. “Sudah Terlambat Pak Xanana.” “Sudah Terlambat sekali Pak Xanana.” Hau nia irmaun Xanana ne’e, se nia mak rona hau karik, nia la tama iha tahu laran hanesan agora dadun nia tama.
Tamba ne’e Camarada sira, komprimiso ita nia mos, ami nain rua (Lu-Olo ho Mari), lori partido atu defende rikusoin Timor tomak nian. Atu defende rikusoin Timor-Leste ninian. Atu saida mak ita nian, atu servi ita! Labele husik tau fali liras ba ita nia rikusoin entaun serve fali ema seluk.
Sira rasik rekonhese: dolar ida mak hasai uza ita Timor-Leste, 70% ou 70 centavos ba rai liur. Entaun ba Timor 30% ou 30 Centavos de’it. Ne’e sira nia estatistika maka hateten. Signifika osan ita nia ne’e, ema seluk mak mai foti hotu. Hau lakohi hateten ema sira ne’e, tamba sira mai foti ita maka loke odamatan, loke janela para sira foti hotu. Ita mak loke. Se ita la loke, sira la mai foti.
Kuandu banibe’en ita la taka, nehek mai hobur, hobur iha ne’eba. Ne’e mak nehek bar-barak mai hobur ne’e. Kuandu ita hakiak samea, aban bain rua samea sei oho ita. Tamba ne’e, tenki defende rikusoin Timor nian.
Osan la’os para atu fakar, osan la’os para atu hakoi, osan la’os mos para atu halot. Osan atu kuda, atu buras, atu moris, ne’e mak jestaun, ne’e mak jestaun.
Komprimiso mos, atu lori FRETILIN 2012-2016 para atu hala’o dezenvolvimentu ba rai ida ne’e. Dezenvolvimentu ne’e signifika saida? Hahu husi nebe? Tenki hahu husi baze. Mas liliu hahu husi nebe los? Hahu husi kakutak. Ita nia oan, ita nia be oan tenke matenek liu ita. Tenki moris diak liu ita. Ne’e mak dezenvolvimentu. Hahu husi edukasaun ida ne’ebeke diak, hahu husi sitema saude ida ke diak. Ita halo dezenvolvimentu la hahu husi edukasaun, la hahu husi formasaun, la hahu husi saude, ne’e hanesan Dili agora, dezenvolvimentu ba ema seluk, maibe ita mak mukit nafatin.
Infraestrutura “gampang sekali.” Ne’e la susar ida. Maibe, ita atu hari infraestrutura ita tenki iha kapasidade para atu halo jestaun ba infraestrutura, ita tenki iha kapasidade para halo manutensaun ba infraestrutura. Se la’e, ita lori ema husi liur mai harii, atu halo manutensaun, ema husi liur mak mai halo manutensaun, atu halo reabilitasaun ema husi liur maka mai halo reabilitasaun, bainhira mak ita ka’er rasik kuda talin? Biar nune’e infraestrutura ne’e fasil. Kuandu ita hare luron ladiak, buat sira ne’e hotu. Infraestrutura fasil! Susar liu mak mentalidade!
Timor-Leste ne’e agora iha buat ida ke sei sama dezenvolvimentu rai ida ne’e ninian: mentalidade de projetus sem planu i sem programas. Laiha planu laiha programa. Hotu-hotu hanoin saida deit, aktividade saida de’it sai fali projeto. I kuandu sai ona projetu, ita konta de’it osan, ita la konta ona actividade. Osan deit, ita hateke de’it ba osan deit……osan deit……osan deit.
Kuandu ita tenki iha planu no programa para ita bele hatene primeiru asaun ne’e saida, mai husi ne’ebe. Ne’e mak dezenvolvimentu. Para nee, tanba ne’e investe iha edukasaun e investe iha saude.
Investe iha kultura mos, para ita bele hatene lolos. Hotu-hotu koalia ita nia kultura, ita nia tradisaun. Saida los mak ita nia kultura? Para ita nia identidade ne’e bele metin ba bebeik. Ne’e mak ami nia komprimisio mos.
La’os hanesan agora, atu hanorin labarik sira moris iha Lautem, Lospalos balun tenke apreende, tinan tolu ho Fatuluku, ho Makalere ho Makassae. Labarik sira moris iha Baucau mos fahe ba tolu. Moris iha Vikeke mos fahe ba tolu. Viqueque tetum, Viqueque ke saida tan. Ermera hanesan hotu. Bobonaro hanesan hotu. Oecussi deit mak Baikeno.
Sira seluk ne’e tenki ida-idak ho nia lian. Ne’e signifika saida? Fahe ita nia rai ne’e ba pedasuk, pedasuk, pedasuko! Ita hare deit ema ida, nia ema Bobonaro kaben ho ema ida Lospalos. Entaun ninia oan sira ba iha ne’ebe los? Atu aprende Fataluku ka, Bunak ka, Kemak?
Malae sira mai fahe ita. Malae sira mai fahe ita ho buat ida ne’e, tamba ita mak admite buat ida ne’e.
Uluk kedas Primeiro Governu Konstitusional sira (malae) hakarak halo buat ne’e, Hau dehan, “imi lori buat ne’e ba imi nia rain, ida ne’e la tama.” Saida mak ne’e? Konstituisaun dehan ona, lingua ofisiais Tetum ho Portugues.
Balun dehan fali tamba saida mak tenki portugues? Buat ida mak nee’e Camarada sira; tamba tetun para atu dezenvolve diak tenki liga ba portugues, e portugues para sai ba portugues Timor nia tenki liga ba tetum. Portugues Cabo Verde nia ho Portugal laos hanesan, lae. Portugues Brasil ho Portugues Mocambique mos la hanesan. Potugues ne’e laos sai lingua deit, maibe dezenvolve nia a’an hodi sai kontestu lingua rai ida nian. Iha tempo funu portugues subar iha tetum. Agora liberdade i sira nain rua atu dezenvolve hamutuk. Balu dehan, ne’e imi katuas sira mak hanoin fali Portugues ne’e. Lae! Ami katuas lakleur tan ba toba iha rate.
Se jerasaun foun la preokupa ho identidade povu ida ne’e nian, identidade ne’e la’os nar-naran de’it. Identidade ne’e laos autentisidade, autentisidade ne’e buat seluk ida. Autentisidade ne’e ba iha ita nia uma lisan, uma knua. Buat sira ne’e mak autentisidade. Identidade ne’e dinamika.
Kuandu ita ba ita nia uma lisan, uma knua ne’e autentisidade, ne’e ita nia i ita labele husik. Mas identidade ne’e dinamiku. Ho mundu agora ita labele isola ita nia an. Ne’e mak FRETILIN tenki hatudu dalan. Ne’e FRETILIN tenki metin hodi ukun rai ida ne’e para atu hatudu dalan. Ne’e mak ami nia komprimisio mos, ne’e mak ami nia komprimisio mos.
Entaun Camarada sira, lideransa tempo susar tuba rai metin, la’os tempo susar diverta. 2006 hatudu mai ita ona. Hau hetan konvite bar-barak. Se la’e oras ne’e hau moris diak los. Hau hetan konvite bar-barak atu ba liur, ba serviso didiak de’it. Se mak la mai hasoru hau; tamba halo negosiasaun mina rai, buat sira ne’e hotu. 2006 hau dehan: agora mak hau la sai husi ne’e (Timor). Antes ne’e, karik hau bele sai. Maibe agora maluk balun hatudu ona atu hamate demokrasia iha rai ida ne’e, entaun hau sei la sai husi ne’e, hau sei la sai husi ne’e, sei la sai duni. Hamutuk ho Prezidente Lu-Olo, hamutuk ho Camarada sira hotu, ita konsege duni lori fila fali paz no estabilidade iha rai ida ne’e.
FRETILIN la presiza usa politika Forsas Armadas para hametin paz no estabilidade. Lae, la presija. FRETILIN kuandu ukun nunka prende ema ida para hatama iha kadeia. Biar demonstrasaun ida ke laiha autorizasaun, nunka. Maibe oin seluk ba estudante Universitariu. Ne’e mak demokrasia? Estudante foin ba demo deit ba kaer kedas ba tama iha kadeia. Ne’e la’os demokrasia, lae. Lae.
Naok 25 cent tama kadeia, 25 juta osan mak semo de’it, ne’e mak hatudu momos mai ita. (Mari asar Xanana ho lian bot “se mak naok 25 cent sai”). Agora hau dehan fali se mak naok 25 juta tama!!!!! Sei tama. Sei tama iha Becora. Sei tama iha Becora! Irmaun Xanana la presisa investiga agora, husik ami mak investiga. Hau (Mari) la presisa sai Primeiru Ministru, hau sai de’it inspetor Jeral mak hau tuir sira.
Komprimiso mak ne’e; komprimiso hanoin ba kotuk para hatene ita mai husi ne’ebe, maibe ho kapasidade atu hateke ba oin para ita bele hatene ita atu ba iha ne’ebe.
FRETILIN ne’e ida deit. Seidauk kompri nia mandatu tomak; Liberta ona Patria, mas seidauk liberta Povu. Hanoin ba kotuk nafatin para ita hatene katak ita mai husi ne’ebe, para ita hateke ba oin ho garantia katak ita sei atinji objetivo iha ne’eba (Liberta Povu). Atu akontese buat ida ne’e, ita hotu-hotu tenki hatene halo nusa mak jerasaun ba jerasaun ne’e atu hala’o no organiza malu, komesa agora ba oin.
Transisaun ida ne’e hau hakarak dehan, ita hotu joven, ita hotu joven hotu, jerasaun mak la hanesan. Ami jerasaun 1974, ema balun jerasaun 1980, balun fali 1984, mas labele dehan hau katuas, ita hotu joven hotu. Gerasaun ida-idak nian maibe iha dever atu oinsa fo fali responsablidade ba jerasaun seluk. Ne’e tenki prepara, ne’e tenki organiza.
Lider, lideransa, para atu serviso ho povu tomak tenki hatene buat tolu. Ida, hatene ajita; rua, atene mobiliza; no tolu, hatetene organisa.
Agitar, mobilizar, organizar. Se agita deit, la mobiliza, kaus. Se mobiliza de’it la organiza, Vitoria sei la hetan. Tamba ne’e mak dehan: “A Vitoria prepara se e a Vitoria organiza-se.”
Lideransa la’os de’it atu komanda, ne’e lideransa militar. Ita kompriende. Mas lideransa para halo jestaun estado nian tenki hatene harii ekipa.
Uluk hau dehan dala barak ona, objetivo para atu hadia povu nia vida, FRETILIN nian, hau (Mari) nian, Xanana nian mos hanesan hau nian objitivo; para lori dezenvolvimentu ba rai ida ne’e.
Balun dehan, ami nain rua nia objetivo la hanesan, tamba Mari preokupa de’it instituisaun politika, Xanana mak preokupa administrasaun. Kuandu lahatene ba estuda.
Hau la’os dehan prosesu, hau dehan objetivo. Agora mai hatan fali mai hau ho prosesu fali. Biar nune’e, sa administrasaun mak Xanana hari’i? Xanana sobu administrasaun Publika hotu. Hari’i KAK ho Komisaun de Funsaun Publika ne’e dehan harii ona administrasaun publika? Nia la harii buat ida so sobu mak iha. Administrasaun publika tomak sobu.
Governu rasik la sai ekipa ida. Ministeriu ida, governu ida, ministeriu seluk governu ida seluk. Se Ministeriu ne’e lidera husi ema Fataluku, ministeriu ne’e mesak ema fataluku de’it. Ne’e mak harii administrasaun? Ne’e mak administrasaun estado? Portantu lalika mai hata’an hau, hau dehan imi bolu hau katuas, entaun hau iha direitu bolu imi labarik, katak labarik sira lalika hata’an ba katuas sira.
Hau sei hateten tanba ne’e hau nia konviksaun: saida mak Xanana mehi mak atu povu ne’e sai diak. Hau sei fiar nafatin katak nia mehi Povu ne’e nia diak. Hau nudar partido ida iha opozisaun devia hau la koalia hanesan ne’e. Hau devia hatun nia (Xanana) deit, hatun nia deit. Mas lae. So ke mehi, diak liu ita hader lai. Mehi deit, maibe kuandu toba nafatin diak liu lalika.
Entaun Camarada sira. Hau hanoin ita hotu hakarak FRETILIN ida ke metin liu, FRETILIN idake demokratiku liu, FRETILIN idake forte liu, para ita hateke ba oin, ho esperansa ho garantia katak rai ne’e sei diak duni. Hau hanoin ita hotu hakarak ida ne’e. Tamba ne’e, hau mos hanoin ita hotu sei ba vota iha 20 de Agusto para hametin FRETILIN.
Hau hanoin ita hakarak mos, Veteranus no Antigos Kombatentes da Libertasaun nasional atu hetan dignidade ba sira nia vida. Labele ema usa fali sira halo politika ho doit metan rua ka tolu. Sira iha direta atu moris ho dignidade, atu osan bele buras iha sira nia liman. Ita hotu hakarak buat ida ne’e. Ne’e so FRETILIN maka bele halo buat ida ne’e. Mas FRETILIN ida ke forte, FRETILIN ida ke metin, FRETILIN ida ke militante hotu-hotu iha konsensia katak nia misaun mak saida.
Se ida ne’e mak ita nia hakarak, mai ita hotu ba vota iha 20 de Agusto. Hau hanoin ita hotu hakarak mos ita nia inan, ita nia aman, ita nia tiu, ita nia avo sira halo ona sakrifisiu bot durante 24 anos iha luta ida ne’e, atu moris diak liu, atu iha dignidade, atu bele iha osan la’os deit para han loro-loron nian, mas mos bele buras iha sira nia liman. Ida ne’e mak ita hotu hanesan militante FRETILIN hakarak rekonhese ba dignidade katuas ho ferik sira. Maibe para ita atu konsege buat ida ne’e, atu to’o ba dalan ida ne’e, ita presiza hametin FRETILIN, para hametin demokrasia; mai ita hotu ba Vota iha 20 de Agusto ba lideransa FRETILIN.
Hau hanoin ita hotu hakarak mos, ita nia oan, ita nia be oan, jerasaun ba aban bain rua atu bele sai matenek liu ita, forte liu ita, saude diak liu ita, para bele hatutan tan sakrifisio Heroi sira nian, hatutan tan ita rasik nia serviso ba oin para atu hari Timor-Leste idake buras, Timor-Leste idake bele dehan, rai ida ke diak liu iha mundo. Ita hotu hakarak ida ne’e hau laiha duvida. Tamba ne’e, mai ita hotu vota iha 20 de Agusto, vota ba lideransa FRETILIN iha dia 20 de Agusto.
Hau fiar ita hotu iha ne’e, ita iha familia, ita iha amigo, ita iha mos relasaun loro-loron ho ema seluk, ke laos deit FRETILIN. Hau fiar katak ita hotu iha Timor-Leste ne’e hateke ba malu, hare malu hanesan maun alin, laiha tan inimigu. Bele ida-idak ho ninia partido, bele ida-idak ho ninia distritu, mais la’os inimigu. Ne’e so bele iha ho FRETILIN, FRETILIN ida ke metin, FRETILIN ida ke hametin demokrasia. Tamba ne’e Camarada sira, 20 de Agusto vota ba partido tamba buat sira ne’e hotu. Ita nia hakarak mak ne’e, Timor-Leste sai rai idake diak ba ita hotu, Timor-Leste sai rai ida ke ba Timor oan hotu-hotu; Timor-Leste sai demokrasia ida ke buras ba bebeik, laiha loromonu e laiha Lorosa’e! Timor-Leste ida de’it! Nasaun ida de’it, Patria ida de’it, RDTL ida de’it! Rai ida de’it mak rai doben Timor-Leste. Obrigado
Viva FRETILIN!!!!!!!!!!!
Viva RDTL!!!!!!!!!!!!
